شمس الدين محمد بن محمود آملي
146
نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )
شيبار و غرغره با يارج و شم مسك و غذاء شورباج عصافير سرسام ورمى است حار كه در سطح باطن سر حادث شود و آن اگر دموى باشد علامت او سرخى روى و عظم نبض و اختلال عقل و علاج او پيش از استحكام اخراج خونست از عروق جبهه و تليين طبيعت به آب اجاص و عناب و ترنگبين و سپستان و اصل السوس و بنفشه و غذاء ماء الشعير به آب انار و مزورهء عدس مقشر بروغن بادام . و اگر صفراوي بود علامت آن زردى رنگ و سياهى زبان و حدت نبض و ناريت قاروره و حمى حاده و شدت عطش و اختلال عقل و بيخودى و هذيان و علاج آن ماء الشعير مطبوخ با اجاص و چون مريض با خود آيد نان به آب انار حامض و آب غوره و بعد از آن مزوره اسفاناج . ماليخوليا كه آن وسواس سوداويست اگر از خلط حار باشد علامت آن حمرت بول و حدت نبض و سهر است و علاج او آنكه روغن بنفشه و كدو و خشخاش و شير زنان بر سر او ريزند و طبيخ هليله سياه و افتيمون و غاريقون و سقمونيا بدهد و غذاء مزوره ماش بروغن بادام . و اگر از خلط بارد باشد علامت آنرطوبت منحزين و سيلان لعاب و خضرت بول و فتور نبض بوده و علاج آنكه آب بابونج و روغن بادام و شير ميش بر سر او ريزند و طبيخ هليله سياه و افتيمون و غاريقون مركب بخيار شنبر و روغن شيره بدهند و غداء شورباج فراريج و صرع آنست كه ماده بارده بعضى از مسالك روح را مسدود كند و از نفوذ روح نفسانى مانع شود و آن ماده اگر بلغمى باشد علامت آن بياض لون و سمن است و علاج او بحب قوقايا و حب ، اصطمخيقون كنند و در بينى اوفاواينا مسحوق دردمند و تلطيف تدبير كنند و اگر با صرع چشم و روى سرخ باشد و عرق كند فصد صافن كنند و غذاء او عصافير و دراج و مانند آن و در طبخ ان انيسون